Ayasofya

İstanbul’da bir zamanlar katedral ve cami olan, Bizans mimarisinin başyapıtı ve dünyanın en büyük anıtlarından biri.

Yapının tarihi

Bugünkü Ayasofya, İmparator Justinianos döneminde 532–537 yılları arasında inşa edildi. Mimarları Trallesli Anthemios ve Miletoslu İsidoros’tur. 1453’te İstanbul’un fethinden sonra camiye dönüştürüldü.

Aynı yerdeki önceki yapı 415’te ibadete açılmış, 532’deki Nika Ayaklanması sırasında yanmıştı. Bu yapıya ait basamaklar, sütunlar ve sütun başlıkları 1936 kazılarında ortaya çıkarıldı.

Kubbe ve taşıyıcı sistem

Ayasofya’nın planında bazilika düzeni ile merkezî kubbe bir aradadır. Doğu ve batıdaki yarım kubbeler ana kubbeyi destekler; yanlardaki kemer, tonoz ve payeler taşıyıcı sistemi tamamlar.

İstanbul’un Tarihi Alanları, Ayasofya ile birlikte Hipodrom ve Süleymaniye gibi farklı dönemlerin anıtlarını kapsar. Ayasofya bu UNESCO Dünya Mirası alanının parçalarından biridir.

Mozaikler ve Osmanlı ekleri

İç narteks ve yan neflerdeki erken mozaiklerde altın renkli geometrik ve bitkisel bezemeler bulunur. İmparator Kapısı, apsis ve üst galerideki figürlü mozaikler farklı dönemlere aittir.

I. Mahmud’un 1739’da yaptırdığı kütüphane, okuma salonu, kitapların saklandığı bölüm ve bir koridordan oluşur. Fossati kardeşlerin 1847–1849 onarımları sırasında kubbedeki hat yazısını Kazasker Mustafa İzzet Efendi hazırladı.

UNESCO: https://whc.unesco.org/en/list/356/ Kültür ve Turizm Bakanlığı: https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/istanbul/gezilecekyer/ayasofya-muzesi